Lừa đảo và rug: cẩm nang thực địa
Mười hai cái bẫy phổ biến, chúng trông thế nào, và cách kiểm tra 30 giây cho mỗi cái.
Rug pull: thanh khoản bị rút. Một coin tăng suốt một ngày với phòng chat sôi động. Rồi giá rơi về gần không trong vài phút. Biểu đồ là một vách đá, và khi bạn thử bán, bạn nhận lại gần như không có gì. Người tạo rút SOL khỏi pool. Đây gọi là rút thanh khoản. Token của bạn vẫn tồn tại, nhưng không còn gì để bán vào, nên không có giá thật.
Dev xả, hay soft rug. Đội ngũ nói họ đang xây dựng. Giá trôi xuống hàng giờ, rồi rơi mạnh. Người giữ hỏi trong chat mà không có ai trả lời. Hồ sơ của dev im lặng hoặc biến mất. Người tạo giữ phần cung lớn và bán vào người mua, từ từ hoặc một lúc. Pool vẫn còn, nhưng giá của bạn tiếp tục rơi khi token của họ tràn vào.
Honeypot: mua được nhưng không bán được. Lệnh mua của bạn thành công. Biểu đồ trông tuyệt và người khác dường như đang thắng. Nhưng khi bạn thử bán, lần nào cũng thất bại, hoặc chỉ một lượng rất nhỏ đi qua. Mã của token chặn hầu hết ví bán, trong khi ví của người tạo vẫn bán được. Lệnh mua giữ biểu đồ xanh, và người mua bị kẹt tiếp tục thêm vào mà không biết.
Cung bị bundle: một người sau nhiều ví. Một coin mới hiện hàng trăm người giữ trong phút đầu. Danh sách người giữ trông khỏe mạnh. Nhưng giá đứng lại sau cú tăng nhỏ, rồi rơi khi một nhóm ví cùng bán. Một người có thể giữ cung qua nhiều ví, nên số người giữ trông phân tán trong khi thực tế không phải. Khi họ bán, lệnh bán đến từ tất cả những ví đó cùng lúc.
Khối lượng giả và wash trading. Một coin hiện khối lượng khổng lồ và cơn lũ giao dịch, nhưng ít người thật nói về nó. Nó nằm trên danh sách xu hướng và bạn cảm thấy muộn. Các lệnh mua đến với kích cỡ rất đều. Vài ví giao dịch qua lại với chính mình để thổi phồng khối lượng. Đây gọi là wash trading. Mục đích là lên danh sách xu hướng và thu hút người mua thật, những người sau đó trở thành lối thoát.
Người kêu gọi được trả tiền và KOL bơm xả. Một tài khoản lớn đăng một coin với lời lẽ mạnh và emoji tên lửa. Phần trả lời đầy cùng một thông điệp. Giá nhảy trong vài phút, rồi rơi nhanh không kém. Một số người kêu gọi được trả tiền, hoặc đã giữ coin trước khi đăng. Khán giả của họ mua, và người kêu gọi bán vào nhu cầu đó. Bài đăng là quảng cáo, không phải nghiên cứu.
CA giả nhái: cùng tên, khác coin. Bạn tìm một cái tên nổi tiếng và thấy một coin cùng tên, logo và ticker. Một trả lời trong thread đưa ra CA trông đúng. Bạn mua, và giá không bao giờ chạy như coin thật. Ai cũng có thể ra mắt coin với bất kỳ tên nào. Kẻ nhái mượn tên và hình ảnh của coin thật để bạn mua nhầm hợp đồng. Chỉ địa chỉ hợp đồng là duy nhất.
Rút ví: airdrop giả và trang kết nối ví. Một tin nhắn nói bạn đủ điều kiện nhận airdrop miễn phí. Nó dẫn tới trang web bóng bẩy yêu cầu bạn kết nối ví và phê duyệt gì đó. Một bộ đếm thúc bạn vội. Trang web được dựng để trông như dự án thật. Một lần phê duyệt trên đó có thể cho kẻ lừa đảo quyền chuyển token của bạn. Kết nối là bước đầu, và phê duyệt làm trống ví.
Hỗ trợ giả nhắn tin: gửi cụm từ khôi phục để xác minh. Bạn hỏi trong một chat công khai. Vài phút sau một tài khoản hỗ trợ nhắn riêng cho bạn. Nó nói ví bạn có vấn đề và yêu cầu cụm từ khôi phục để xác minh hoặc sửa. Không ai thật cần cụm từ khôi phục của bạn. Ai có nó sẽ kiểm soát ví và có thể làm trống trong vài giây. Kẻ lừa đảo theo dõi chat công khai và nhắn cho bất kỳ ai nghe có vẻ bối rối.
Gửi SOL cho tôi, tôi sẽ giao dịch cho bạn. Ai đó với ảnh chụp lợi nhuận lớn đề nghị giao dịch cho bạn. Bạn được yêu cầu gửi SOL và hứa chia phần. Một khoản trả nhỏ quay về trước. Rồi họ xin thêm và im lặng. Ảnh chụp lợi nhuận rất dễ làm giả. Khoản trả sớm là mồi để tạo niềm tin. Khi bạn gửi số lớn hơn, tài khoản biến mất và tiền không thể hoàn lại.
Sniper và người trong cuộc lúc ra mắt. Một coin ra mắt và trong vài giây giá đã tăng nhiều lần. Bạn thấy nó một phút sau và mua. Các ví sớm đã đang bán cho bạn. Sniper dùng tự động hóa để mua trong block đầu tiên, và người trong cuộc có thể biết trước về đợt ra mắt. Họ có token giá rẻ, và người mua sau trở thành lối thoát của họ.
Bẫy quyền mint và freeze. Một coin trông ổn, với thanh khoản và người giữ tốt. Sau đó cung tăng không báo trước và phần của bạn co lại, hoặc token của bạn bỗng không chuyển được. Không gì trên biểu đồ cảnh báo bạn. Quyền mint cho ai đó tạo thêm token. Quyền freeze cho ai đó khóa ví. Nếu người tạo vẫn giữ một trong hai, họ giữ quyền lực với token của bạn sau khi bạn mua.
Academy · Lesson 13
Lừa đảo và rug: cẩm nang thực địa
Rug pull: thanh khoản bị rút
Know the signs
- What it looks like
- Một coin tăng suốt một ngày với phòng chat sôi động. Rồi giá rơi về gần không trong vài phút. Biểu đồ là một vách đá, và khi bạn thử bán, bạn nhận lại gần như không có gì.
- What is really happening
- Người tạo rút SOL khỏi pool. Đây gọi là rút thanh khoản. Token của bạn vẫn tồn tại, nhưng không còn gì để bán vào, nên không có giá thật.
Three red flags
- Thanh khoản bé xíu so với vốn hóa
- Thanh khoản không bị khóa hay đốt
- Người tạo kiểm soát token của pool
Check it in 30 seconds. Mở trang coin và so sánh thanh khoản với vốn hóa. Dưới 10% được gắn cờ. Trên DexScreener, tìm ghi chú khóa hay đốt trên thanh khoản. Không có ghi chú nghĩa là người tạo vẫn có thể rút.